CÉSAR C. SAMANIEGO (+)

 SAMANIEGO (+)
Nacimiento:
25 de Octubre de 1877

Fallecimiento:
13 de Julio de 1947
Biografía:

Nombre real: CESAR CRISPIN SAMANIEGO.

CÉSAR C. SAMANIEGO

Periodista y profesor, autor del libro ILEX PARAGUAYENSIS, estudio sobre la yerba mate.



¡JHA, PARAGUAY, KUIMBAE RETA!

(FRAGMENTOS)



... Paraguay, nde Chaco umí yanke oi potá,

jha ne rahirovo umí boliviano pe o mosé;

neutrales jha Liga de Naciones pe ombo guatá,

oipotá jháicha: o guakykué tera o guenonde.

 


«No se reconocerá territorio conquistado por las armas»

jheí umí tetá sai. O puká yanke, jha bolí o sapucái:

yapú guasú upeva, karai argentino, Saavedra Lamás;

Ekirirí. Chake pe ne rembiapo kué. Aní re kái.

 


Reinte umí yanke oime rahéva pe o mbo tororé,

jhetá ma jhikuai umí jhesé mante o mañava;

umí teta guasú pe arema o mbo yuru jhé,

sapy’á reinte oikuane, opá vaiva jha jhi añáva.

 


Oyeé aipo«derecho» mbae guasu etéva jhá,

jhae«justicia» ma katú na mboyoya jhái.

Neé reí. I michí va pe, umí tuvichá o mbo vavá

jha«derecho», jha «justicia», peteí Yuaí

 


Mundo rovake umí yanke, jha umí bolí,

ñande hyvy, jha kirosen oipotá gui jhikuai,

o yuayú, jha jheí umí tová ata jha py-á mirí:

Yai pyjhy katu Chaco; no myhi chene Paraguay.

 


León rahy kuera, o rambi jhágui o ñaka rapuha

o ye tyvyró, jhagué ravuhá o ñe mbo sarakí,

petehí, tehí, o ñe mo tenondé, jha o sarakuteá

pochi gui, umí bolí rejhe o ye jheá, o mo sarambí.

 


Kuimbaé rehy-i, rejhe i poyái umí avá ky-á,

hymá guaréicha ñande mita i py-á guasú,

jhatá ramo o ñe ñoraihiro, upepe o ñe jhaha mbá,

mbocá hyrámo, kysé jha machete o ye purú.

 


Yanke kuera umí boli gui, jhi anghá ma opyjhy;

o mehé umí guaicurú pe pirá jha mbocá oipotá pevé,

jha ojhechá maramo na jhembivei kirosen repy,

ohútama, ñande yopyvo, ñande yucavo, jhae kuera.

 


Umí tetá rova mokoi, jheí: ¡TOPA LA GUERRA!

jha upeayá, umí guaicurú pe, manterí o armá,

jha ikatú guivé, ovendé jha ombo jhasá jhembiú rakuera

nda ye upeicha pacto Kellog, jha Liga, o alcahueteá.

 


Jheí vaherá moha, umí teta rova mokoi:

Paz, Derecho, Justicia, López rahy-i nda pe jhechai;

umí yanke oré patrón, jha Bolivia opáma i yoyói;

ta icuatiá yepe, to mehe catu Chaco, Paraguay!

 


Mbaé guasú pe ña ne michí, jhae ña ne mboriajhú,

oimé raheva voto ma ñandéve oñe mbocariahy-se;

jha oikua jhapema jhikuai, nda ipori jha mbutú

Paraguay pe o yopiva, ose yehynte vahera jha ovevé.

 


Paraguay piré ndoi kuau-kai, Chaco nembaé teéjhá,

jhetá teta kuera amigo o rambosá jha karú requecho,

Paraguay, neño rehi; ne memby kuera nte nde rayjhujhá,

maena, Argentina, yepe o ñen mbota vy, jheí:«derecho».

(Rafael Arias S.: pseudónimo)

(Ocara Poty cuemí, Año IX, N.º 63)



Fuente: EL TRINO SOTERRADO. PARAGUAY, APROXIMACÓN AL ITINERARIO DE SU POESÍA SOCIAL. TOMO II. Autor: LUIS MARÍA MARTÍNEZ. Edición digital: Alicante : Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, 2002. N. sobre edición original: Edición digital basada en la de Asunción (Paraguay), Ediciones Intento, [1986].

Total de1 obra(s) anexadas
Portal Guarani © 2026
Todos los derechos reservados
Desde el Paraguay para el Mundo!
Acerca de PortalGuarani.com | Centro de Contacto
Facebook - PortalGuaraniInstagram - PortalGuaraniTiktok - PortalGuarani